Wie in Frankrijk woont, werkt of regelmatig op vakantie gaat, krijgt al snel te maken met de Franse feestdagen. Een jour férié is een officiële feestdag waarop veel bedrijven, overheidsinstellingen en winkels gesloten zijn of aangepaste openingstijden hebben.
Maar er is nog een andere Franse traditie die je regelmatig tegenkomt: de fête du jour. Daarbij gaat het meestal niet om een officiële vrije dag, maar om de naamdag van een heilige of de feestdag die volgens de Franse kalender bij een bepaalde voornaam hoort.
De officiële Franse feestdagen
In Frankrijk zijn er in het algemeen 11 nationale wettelijke feestdagen. Ze zijn vastgelegd als fêtes légales. Sommige zijn religieus van oorsprong, andere hebben een historische of nationale betekenis.
Een officiële feestdag betekent overigens niet automatisch dat iedereen vrij is. Met name buiten 1 mei kunnen werknemers onder bepaalde omstandigheden gewoon moeten werken. Of een werknemer vrij is en hoe een feestdag wordt betaald, hangt onder andere af van de cao, arbeidsovereenkomst en de werkgever.
1 januari – Jour de l’An
Het Franse nieuwe jaar begint met le Jour de l’An.
Net als in Nederland wensen Fransen elkaar een gelukkig nieuwjaar. De dag staat vooral in het teken van familie, vrienden en nieuwjaarswensen. In tegenstelling tot sommige andere feestdagen kent 1 januari geen specifieke grote Franse traditie die overal in het land wordt gevierd.
Frans: Bonne année ! – Gelukkig nieuwjaar!
Paasmaandag – Lundi de Pâques
Le lundi de Pâques is de dag na Paaszondag en is een officiële feestdag in Frankrijk.
Pasen (Pâques) is van oorsprong een christelijk feest, maar veel Fransen vieren het tegenwoordig vooral als een familiefeest. Chocolade-eieren en andere chocoladefiguren zijn natuurlijk ook in Frankrijk populair, en voor kinderen worden op veel plaatsen eieren verstopt.
1 mei – Fête du Travail
La Fête du Travail, de Dag van de Arbeid, is een bijzondere Franse feestdag.
De dag staat in het teken van werknemers en arbeidsrechten. Traditioneel hoort daar het muguet, het lelietje-van-dalen, bij. Op 1 mei zie je daarom in Frankrijk veel mensen met kleine bosjes lelietjes-van-dalen.
Ook worden op deze dag traditioneel demonstraties en bijeenkomsten van vakbonden georganiseerd.
1 mei is bovendien de enige wettelijke feestdag die in principe voor werknemers een verplichte vrije dag is, met uitzonderingen voor werkzaamheden die vanwege hun aard niet kunnen worden onderbroken.
8 mei – Victoire 1945
Op 8 mei herdenkt Frankrijk het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa.
De officiële benaming is Victoire 1945. Op deze dag wordt de overwinning op nazi-Duitsland en het einde van de oorlog in Europa herdacht.
In veel Franse plaatsen worden kransen gelegd bij monumenten voor de gevallenen. Vaak zijn daarbij de burgemeester, oud-strijdersverenigingen, brandweer, verenigingen en inwoners aanwezig.
Hemelvaartsdag – Ascension
L’Ascension, Hemelvaartsdag, is een christelijke feestdag en valt altijd op een donderdag, 40 dagen na Pasen.
Voor veel Fransen is het vooral bekend als een vrije donderdag die regelmatig wordt gecombineerd met een vrije vrijdag. Zo ontstaat een zogenoemd pont, letterlijk een “brug” tussen de feestdag en het weekend.
Pinkstermaandag – Lundi de Pentecôte
Le lundi de Pentecôte is Pinkstermaandag en eveneens een officiële feestdag.
Pinksteren (la Pentecôte) heeft een christelijke oorsprong. In Frankrijk heeft deze dag daarnaast een bijzondere geschiedenis gekregen door de invoering van de journée de solidarité, de solidariteitsdag.
De manier waarop deze dag wordt ingevuld kan per werkgever verschillen. Een feestdag betekent daarom niet automatisch dat iedereen op Pinkstermaandag vrij is.
14 juli – Fête nationale
Le 14 Juillet is de nationale feestdag van Frankrijk.
De officiële naam is la Fête nationale, maar vrijwel iedereen spreekt gewoon over le 14 Juillet.
De datum is verbonden met de prise de la Bastille van 14 juli 1789, een belangrijk moment aan het begin van de Franse Revolutie. De nationale feestdag werd later officieel verbonden met zowel de herdenking van 1789 als de Fête de la Fédération van 1790.
Het is een van de meest zichtbare feestdagen van Frankrijk. In het hele land zijn er:
In Parijs vindt bovendien het beroemde militaire defilé op de Champs-Élysées plaats.
15 augustus – Assomption
L’Assomption, Maria-Tenhemelopneming, is een katholieke feestdag.
De dag is in Frankrijk nog altijd een officiële vrije dag, ook al is het land sterk geseculariseerd. In veel plaatsen worden processies, dorpsfeesten en andere evenementen georganiseerd.
Omdat 15 augustus midden in de Franse zomervakantie valt, is het bovendien een belangrijke datum voor het toeristische seizoen.
1 november – Toussaint
La Toussaint, Allerheiligen, is de dag waarop alle heiligen worden herdacht.
In Frankrijk is Toussaint vooral bekend als een periode waarin families de graven van overleden familieleden bezoeken en verzorgen. Graven worden vaak versierd met bloemen, waarbij chrysanten bijzonder populair zijn.
De naam kan voor Nederlanders verwarrend zijn: Toussaint betekent Allerheiligen, terwijl Allerzielen (le Jour des morts / la Commémoration des fidèles défunts) op 2 november valt.
11 november – Armistice 1918
Op 11 november herdenkt Frankrijk de wapenstilstand van 1918 en daarmee het einde van de Eerste Wereldoorlog.
De officiële benaming is Armistice 1918.
In vrijwel iedere Franse gemeente staat op deze dag een herdenkingsceremonie op het programma. Bij het plaatselijke monument aux morts worden kransen gelegd en worden de namen van de slachtoffers herdacht.
Vooral in kleinere dorpen is dit een zichtbaar onderdeel van het lokale gemeenschapsleven.
25 december – Noël
Noël, Kerstmis, is de laatste nationale feestdag van het jaar.
Hoewel Kerstmis een christelijke oorsprong heeft, wordt het in het moderne Frankrijk door een groot deel van de bevolking vooral als familiefeest gevierd.
Een belangrijke traditie is de réveillon de Noël, het uitgebreide kerstdiner op kerstavond. Op tafel kunnen bijvoorbeeld oesters, foie gras, zalm, gevogelte, kaas en de traditionele bûche de Noël staan.
In veel Franse dorpen en steden zijn kerstmarkten, kerststallen en sfeervolle verlichting te vinden.
De 11 nationale feestdagen op een rij
| Datum | Franse naam | Nederlandse naam |
|---|---|---|
| 1 januari | Jour de l’An | Nieuwjaarsdag |
| Variabel | Lundi de Pâques | Paasmaandag |
| 1 mei | Fête du Travail | Dag van de Arbeid |
| 8 mei | Victoire 1945 | Bevrijdings-/overwinningsdag 1945 |
| Variabel | Ascension | Hemelvaartsdag |
| Variabel | Lundi de Pentecôte | Pinkstermaandag |
| 14 juli | Fête nationale | Nationale feestdag |
| 15 augustus | Assomption | Maria-Tenhemelopneming |
| 1 november | Toussaint | Allerheiligen |
| 11 november | Armistice 1918 | Wapenstilstand 1918 |
| 25 december | Noël | Kerstmis |
De lijst hierboven geldt voor het grootste deel van Frankrijk. Er bestaan echter regionale uitzonderingen. Met name Alsace-Moselle kent extra wettelijke feestdagen. Daar zijn onder andere Goede Vrijdag (in bepaalde gemeenten) en de tweede kerstdag officiële feestdagen.
Ook in de Franse overzeese gebieden gelden aanvullende feestdagen, zoals de verschillende data waarop de afschaffing van de slavernij wordt herdacht.
Meer informatie vind je op de site van Service Public Entreprendre.
Ook interessant
Wat is een fête du jour?
Naast de officiële feestdagen kom je in Frankrijk regelmatig de uitdrukking la fête du jour tegen.
Letterlijk betekent dit “de feestdag van vandaag”. In de dagelijkse praktijk gaat het vaak om de naamdag: de dag waarop volgens de kalender een bepaalde heilige wordt herdacht.
Elke dag heeft in de traditionele katholieke kalender één of meerdere heiligen of religieuze vieringen. De Franse katholieke kerk publiceert bijvoorbeeld een kalender met de heiligen die iedere dag worden herdacht.
La fête du jour sur votre site avec fetedujour.fr
Een Franse naamdag is iets anders dan een verjaardag
Een anniversaire is een verjaardag.
Een fête kan de naamdag zijn.
Wanneer iemand bijvoorbeeld Jean heet, kun je dus op zijn naamdag zeggen:
Bonne fête, Jean !
Dat is vergelijkbaar met het Nederlandse gebruik van “gefeliciteerd met je naamdag”, al is die traditie in Nederland tegenwoordig veel minder gebruikelijk.
In Frankrijk kom je de naamdag nog regelmatig tegen, bijvoorbeeld in agenda’s, kalenders en media.
Waarom staat er soms een andere naam in de Franse kalender?
Het Franse systeem is niet altijd zo eenvoudig als één voornaam per dag.
De katholieke kalender kent namelijk veel meer heiligen dan er dagen in het jaar zijn. Bovendien kunnen meerdere heiligen op dezelfde dag worden herdacht. De Franse kalender kan daarnaast eigen Franse tradities en regionale heiligen bevatten.
Een kalender kan daarom bijvoorbeeld meerdere namen bij één datum vermelden.
Ook bestaan er verschillende kalenders. De liturgische kalender van de katholieke kerk maakt onderscheid tussen bijvoorbeeld een solennité, fête, mémoire en mémoire facultative.
Voor het dagelijks gebruik van een Franse agenda is vooral belangrijk dat fête du jour meestal betrekking heeft op de naam of namen die die dag worden gevierd.
Fête du jour in het dagelijks leven
De naamdag is tegenwoordig lang niet zo belangrijk als de verjaardag, maar de traditie is zeker niet verdwenen.
Je kunt bijvoorbeeld in een Franse agenda een lijst met voornamen tegenkomen. Ook bestaan er websites en kalenders die iedere dag aangeven welke voornamen worden gevierd.
Een typische boodschap kan zijn:
Bonne fête à toutes les Claire !
Of:
Aujourd’hui, c’est la fête de Claire.
Dat betekent dat Claire die dag haar naamdag viert.
Sommige Fransen sturen elkaar op zo’n dag een berichtje of wensen iemand persoonlijk een bonne fête.
Van heiligenkalender naar moderne voornamen
De oorsprong van deze traditie ligt in de christelijke kalender. De kerk herdenkt iedere dag heiligen en andere belangrijke personen of gebeurtenissen uit de christelijke traditie. De Franse katholieke kerk benadrukt daarbij dat iedere dag meerdere heiligen en zaligen kan bevatten.
Door de eeuwen heen raakten bepaalde heiligennamen sterk verbonden met bepaalde dagen.
De naamdag is daarmee niet alleen een religieuze traditie, maar ook een klein stukje Franse cultuur en geschiedenis.
Fête du jour versus jour férié
De twee begrippen lijken op elkaar, maar betekenen iets heel anders.
Jour férié
Een officiële wettelijke feestdag. Dit kan betekenen dat scholen, overheidsinstellingen en bedrijven gesloten zijn of dat werknemers vrij zijn, afhankelijk van de regels die gelden.
Fête du jour
Een dagelijkse viering van een heilige, religieuze gebeurtenis of meestal een voornaam. Het is geen officiële vrije dag.
Als je dus in een Franse agenda ziet staan:
15 août – Assomption
dan gaat het om een officiële feestdag.
Zie je:
15 août – Saint Alfred
dan verwijst dat naar de naamdag van Alfred.
Handig om te weten als je in Frankrijk woont
Voor Nederlanders die in Frankrijk wonen, kan het Franse systeem in het begin wat verwarrend zijn. Een Franse kalender bevat namelijk veel meer bijzondere dagen dan alleen de officiële vrije dagen.
Het is daarom handig om onderscheid te maken tussen:
Jours fériés – officiële feestdagen
Fêtes religieuses – religieuze feestdagen
Fêtes du jour – naamdagen en dagelijkse vieringen
Commémorations – herdenkingen
Fêtes locales – lokale dorps- en stadsfeesten
Vooral die laatste categorie is interessant. Vrijwel iedere Franse plaats heeft gedurende het jaar wel een aantal lokale festiviteiten. Denk aan een fête du village, een fête patronale, een dorpsmarkt, een oogstfeest of een evenement rond de lokale beschermheilige.
Juist die lokale feesten geven het Franse dorpsleven vaak zijn eigen karakter.
Wist je dat?
1 mei heeft in Frankrijk een dubbele betekenis. Het is niet alleen de Fête du Travail, maar ook de dag waarop traditioneel muguet (lelietje-van-dalen) wordt gegeven. Op veel plaatsen verkopen mensen op straat kleine bosjes van deze bloemen. Het geven van muguet staat symbool voor geluk.
En nog iets aardigs: in Frankrijk kan iemand dus een fête hebben zonder dat er sprake is van een feestdag waarop iedereen vrij is. Bonne fête ! betekent in zo’n geval simpelweg: gefeliciteerd met je naamdag!
De schoolvakanties zijn in Frankrijk onderverdeeld in zones, met dan ook voor een paar vakanties verschillende begindatums. De officiële publicaties daarover vind je op de Service Public website.
Een Franse kalender is meer dan een agenda
Wie in Frankrijk woont, ontdekt al snel dat de kalender veel vertelt over de Franse geschiedenis en cultuur. De officiële feestdagen herinneren aan belangrijke gebeurtenissen, religieuze tradities en momenten uit de Franse geschiedenis. De fête du jour verwijst vervolgens naar een veel oudere traditie waarin iedere dag verbonden is met een heilige of andere religieuze viering.
Samen vormen ze een mooi inkijkje in het Franse leven.
En misschien is het wel een leuke gewoonte om, wanneer je een Franse kennis tegenkomt, af en toe eens in de kalender te kijken:
« C’est ta fête aujourd’hui ? Bonne fête ! »
Wie weet levert dat zomaar een glimlachend gesprek op.
0 reacties op “Franse feestdagen en de fête du jour uitgelegd”
Doe mee!
Reacties