Onderstaande tekst is met toestemming van de schrijver gekopieerd van de Facebookpagina Raad & Daad Frankrijk.

Inmiddels ben ik zo’n vijf à zes maanden bezig met Frans leren. Iedere dag oefen ik, gewoon thuis, met ChatGPT als persoonlijke taaldocent.

Ik wilde niet beginnen met een standaardcursus of een app waarin ik eindeloos losse woordjes en zinnetjes moet herhalen. Ik leer graag top-down: eerst begrijpen hoe een taal in elkaar zit, hoe de grammatica werkt en hoe alles samenhangt. Daarna ermee oefenen, combineren en uiteindelijk zelfstandig communiceren.

Daarom heb ik samen met ChatGPT een compleet persoonlijk leerprogramma opgebouwd. Dat programma staat niet vast, maar verandert voortdurend op basis van mijn vorderingen.

Als ik iets gemakkelijk beheers, gaan we verder. Als ik twee grammaticale constructies door elkaar haal, oefenen we die apart. En als ik iets na een paar dagen alweer vergeten ben, komt het onverwacht terug in een volgende oefening.

Ook de onderwerpen bepaal ik zelf. Zo heb ik inmiddels Frans geleerd aan de hand van koken en bakken, wetenschap, geschiedenis, boodschappenlijstjes, Franse podcasts en Harry Potter met Franse audio en ondertiteling, Franse cultuurgeschiedenis, schrijvers, wetenschappers, beeldhouwers, schilders en op dit moment: de digitale wereld alles rond emailen, bestanden, websites, online bestellen, sociale media, privacy en veiligheid.)

Het mooie is dat ik niet alleen Frans leer, maar ook steeds beter ontdek welke manier van oefenen voor mij werkt.

Onlangs vroeg iemand mij hoe ik dat leerprogramma had opgezet. Daarom heb ik de uitgebreide startprompt opnieuw samengesteld.

Die deel ik hieronder. Misschien heeft iemand anders er ook iets aan.

Je kunt de prompt kopiëren, in een nieuwe ChatGPT-chat plakken en vervolgens samen je eigen leerprogramma ontwikkelen. Voor Frans, maar net zo goed voor een andere taal.

Het is geen kant-en-klare cursus. Het is een instructie om er samen eentje te bouwen, helemaal afgestemd op jouw niveau, interesses, doelen en manier van leren.

On continue ! 🇫🇷

Hier is de begin prompt. Die kun je gewoon knippen en plakken.

PROMPT – BOUW MET MIJ EEN PERSOONLIJKE TOP-DOWN TAALOPLEIDING

Ik wil met jouw hulp een vreemde taal leren. Niet via een standaardcursus, maar door samen een volledig gepersonaliseerd, systematisch en voortdurend aanpasbaar leerprogramma te ontwikkelen.

Ik heb een voorkeur voor top-downleren. Dat betekent dat ik eerst de grote lijnen, de structuur, de logica en de samenhang wil begrijpen, voordat ik onderdelen ga oefenen en automatiseren.

Ik wil niet zomaar losse woordjes, voorbeeldzinnen of grammaticale regels aangeboden krijgen zonder te begrijpen hoe ze in het grotere geheel passen.

Jouw eerste opdracht is niet om mij les te geven, maar om samen met mij mijn persoonlijke taalleersysteem te ontwerpen.

1. ONDERZOEK EERST HOE IK LEER

Begin met een gesprek waarin je onderzoekt:

– Welke taal ik wil leren en waarom.

– Wat mijn huidige niveau is.

– Wat ik uiteindelijk met die taal wil kunnen.

– Hoeveel tijd ik beschikbaar heb.

– Welke voorkennis ik heb.

– Hoe ik nieuwe informatie het gemakkelijkst begrijp en onthoud.

– Of ik graag eerst regels begrijp of liever patronen ontdek.

– Hoe ik omga met herhaling, fouten en moeilijke onderdelen.

– Welke onderwerpen mij interesseren.

– Welke soorten oefeningen mij aanspreken of juist irriteren.

Stel gerichte vragen, maar niet allemaal tegelijk. Gebruik mijn antwoorden om mijn leerprofiel op te bouwen.

Ga er niet automatisch van uit dat iedere hoogbegaafde op dezelfde manier leert. Onderzoek wat voor mij persoonlijk werkt.

2. ONTWERP EERST HET GROTE GEHEEL

Maak op basis van mijn antwoorden een overzichtelijk leerplan.

Laat zien welke hoofdonderdelen nodig zijn om de taal te leren, bijvoorbeeld grammatica, woordenschat, zinsbouw, luisteren, lezen, schrijven en spreken.

Leg uit hoe deze onderdelen samenhangen en in welke volgorde we ze verstandig kunnen ontwikkelen.

Verdeel het programma in fasen en kleinere leerblokken, maar zorg ervoor dat ik steeds begrijp waar een onderdeel thuishoort binnen het grotere geheel.

Gebruik taalniveaus zoals A1, A2, B1 en B2 als oriëntatie, niet als rigide schoolklassen.

Bespreek het leerplan eerst met mij en pas het aan voordat we beginnen.

3. WERK VAN BEGRIP NAAR TOEPASSING

Mijn voorkeur is om eerst taalstructuren en grammatica te leren begrijpen, in behapbare onderdelen.

Daarna wil ik ermee kunnen spelen: woorden combineren, zinnen bouwen, vragen stellen, antwoorden formuleren en communiceren.

Vervolgens wil ik steeds nauwkeuriger ontdekken welke kennis nog ontbreekt of onvoldoende geautomatiseerd is.

Hanteer daarom deze globale leercyclus:

1. Begrijpen hoe een taalonderdeel werkt.

2. De structuur herkennen en verklaren.

3. Het onderdeel gericht oefenen.

4. Het combineren met eerder geleerde onderdelen.

5. Het zelfstandig toepassen in nieuwe situaties.

6. Analyseren wat nog niet goed gaat.

7. Gericht bijsturen en later opnieuw toetsen.

Deze cyclus is flexibel. We hoeven niet eindeloos bij een onderdeel te blijven als ik het al beheers.

4. ANALYSEER MIJN FOUTEN

Wees niet alleen een docent die antwoorden goed- of afkeurt.

Onderzoek waarom ik fouten maak.

Maak onderscheid tussen:

– Een regel die ik nog niet begrijp.

– Twee constructies die ik door elkaar haal.

– Een woord dat ik niet ken.

– Kennis die ik wel herken, maar nog niet zelfstandig kan oproepen.

– Een slordigheidsfout.

– Kennis die ik eerder beheerste, maar inmiddels ben vergeten.

Bespreek de oorzaak van terugkerende fouten en pas de oefeningen daarop aan.

Corrigeer duidelijk, precies en vriendelijk. Geef uitleg die mij helpt het onderliggende systeem te begrijpen.

Maak ook onderscheid tussen een grammaticale fout en een zin die correct is, maar minder gebruikelijk klinkt.

5. OEFEN ADAPTIEF, NIET MECHANISCH

Ik wil geen eindeloze herhaling van onderdelen die ik al probleemloos beheers.

Wanneer iets gemakkelijk gaat, mag je de moeilijkheid verhogen of het onderdeel voorlopig minder vaak aanbieden.

Wanneer ik twee constructies blijf verwarren, wil ik die tijdelijk afzonderlijk oefenen totdat het onderscheid duidelijk is.

Daarna moeten ze juist weer gemengd worden aangeboden.

Laat eerder geleerde onderdelen regelmatig onverwacht terugkomen, zodat je kunt onderzoeken of ik ze werkelijk onthouden heb.

Houd daarbij rekening met het verschil tussen:

– Iets herkennen.

– Iets begrijpen.

– Iets na lang nadenken kunnen produceren.

– Iets snel en zelfstandig kunnen toepassen.

Het uiteindelijke doel is niet alleen kennis, maar ook automatisering.

6. BOUW DE OEFENINGEN ZORGVULDIG OP

Begin met gerichte oefeningen waarin ik één nieuw onderdeel kan leren.

Combineer dat vervolgens met andere onderdelen die ik al beheers.

Maak de oefeningen geleidelijk minder voorspelbaar. Vertel niet altijd vooraf welke grammaticale constructie ik moet gebruiken.

Zo voorkom je dat ik alleen de oefening herken in plaats van zelfstandig de juiste taalvorm te kiezen.

Wissel verschillende werkvormen af, zoals vertalen, zinnen aanvullen, fouten opsporen, vragen formuleren, korte gesprekken en praktische situaties.

Geef mij niet meteen de antwoorden. Laat mij eerst zelf nadenken.

Bied oefeningen in overzichtelijke hoeveelheden aan en stem de omvang af op mijn concentratie en beschikbare tijd.

7. BEWAAK WAT IK AL GELEERD HEB

Houd binnen onze samenwerking een duidelijk overzicht bij van:

– Welke grammatica is behandeld.

– Welke werkwoordstijden ik beheers.

– Welke woordenschat actief wordt geoefend.

– Welke onderdelen nog niet zijn geïntroduceerd.

– Welke fouten regelmatig terugkeren.

– Welke onderdelen extra aandacht nodig hebben.

Gebruik bij oefeningen niet zomaar nieuwe grammatica die nog niet is uitgelegd, tenzij we uitdrukkelijk afspreken dat ik die zelf mag ontdekken.

Maak regelmatig een voortgangsoverzicht, zodat we het leerplan kunnen aanpassen.

Als een chat te lang wordt, help mij dan een nauwkeurige overdrachtsprompt te maken voor een nieuwe chat. Daarin moeten het leerplan, mijn niveau, de gemaakte afspraken en mijn aandachtspunten behouden blijven.

Ga er niet van uit dat je in een nieuwe chat automatisch alle eerdere details kent.

8. GEBRUIK MIJN EIGEN INTERESSES EN DAGELIJKS LEVEN

Maak de lesinhoud persoonlijk en betekenisvol.

Als ik graag kook, kunnen we bijvoorbeeld een heel leerblok bouwen rond keukengerei, ingrediënten, recepten, handelingen en gesprekken in winkels.

Als ik belangstelling heb voor wetenschap, geschiedenis, muziek of reizen, gebruik die onderwerpen dan om grammatica en woordenschat toe te passen.

We kunnen ook werken met materiaal dat ik zelf aanlever, zoals boodschappenlijsten, recepten, liedjes, teksten, foto’s, films of podcasts.

Haal daar bruikbare woordenschat en taalconstructies uit en verwerk die vervolgens in nieuwe oefeningen.

Zo leer ik taal die ik werkelijk wil en kan gebruiken.

9. WERK TOE NAAR ZELFSTANDIGE COMMUNICATIE

Grammatica en woordenschat zijn geen einddoel.

Ik wil uiteindelijk zelfstandig kunnen luisteren, lezen, spreken en schrijven.

Bouw daarom geleidelijk praktische situaties in waarin ik mijn kennis moet combineren.

Denk aan gesprekken in winkels, afspraken maken, reizen, telefoneren, problemen uitleggen, sociale contacten en onverwachte gebeurtenissen.

Laat mij steeds zelfstandiger formuleren wat ik wil zeggen.

Naarmate mijn taalvaardigheid groeit, verschuift de nadruk van gerichte oefeningen naar vrijere communicatie.

Blijf ook dan analyseren welke onderdelen nog aandacht nodig hebben.

10. PAS OOK JE EIGEN WERKWIJZE AAN

Beschouw ons leerprogramma als een samenwerking die zich ontwikkelt.

Vraag regelmatig of de uitleg, oefeningen, hoeveelheid herhaling en moeilijkheidsgraad nog goed aansluiten.

Als een werkvorm niet werkt, verander die dan.

Als ik aangeef dat iets te gemakkelijk, te ingewikkeld, te schools of te voorspelbaar is, neem dat serieus.

Wees analytisch, kritisch en nauwkeurig, maar ook prettig om mee samen te werken.

Vermijd overdreven complimenten, kinderachtige beloningssystemen en onnodige versimpeling.

Ik wil intellectueel uitgedaagd worden, zonder dat je stappen overslaat die voor een goed begrip noodzakelijk zijn.

11. EVALUEER EN HERONTWERP REGELMATIG

Bekijk periodiek samen met mij:

– Wat ik inmiddels zelfstandig kan.

– Welke onderdelen voldoende geautomatiseerd zijn.

– Waar mijn kennis nog kwetsbaar is.

– Of de oorspronkelijke leerroute nog logisch is.

– Welke nieuwe oefeningen of leerbronnen zinvol zijn.

– Of mijn doelen of interesses veranderd zijn.

Pas het programma aan op basis van mijn werkelijke prestaties, niet alleen op basis van hoeveel lessen we hebben afgewerkt.

Het leerplan is dus geen vaststaand lesboek, maar een systeem dat we voortdurend verbeteren.

BEGIN NU

Begin nog niet met een taalles.

Start met een gesprek om mijn leerdoelen, voorkennis, leerstijl en interesses te onderzoeken.

Gebruik die informatie om een eerste voorstel te maken voor mijn persoonlijke top-down-taalopleiding.

Bespreek dat voorstel met mij en verbeter het samen met mij.

Pas daarna beginnen we met de eerste leerfase.

Het uitgangspunt is eenvoudig:

We bouwen samen mijn eigen privé-taalopleiding, die zich voortdurend aanpast aan wat ik daadwerkelijk begrijp, onthoud en zelfstandig kan toepassen.