Wie door Toul rijdt, zou in eerste instantie gemakkelijk kunnen denken dat het een rustige Franse provinciestad is. Maar achter de gevels en binnen de oude stadsmuren gaat een geschiedenis schuil die teruggaat tot de Romeinse tijd. Eeuwenlang was Toul een belangrijke bisschopsstad en religieus centrum. Het meest indrukwekkende bewijs daarvan staat midden in de historische stad: de Cathédrale Saint-Étienne.
Met haar enorme gotische vormen, rijkversierde westgevel en bijzondere kloostergang behoort de kathedraal tot de mooiste historische monumenten van Lotharingen. Maar ook buiten de kathedraal valt er in Toul veel te ontdekken.
Een stad met een zeer oude geschiedenis
Toul ligt in het huidige departement Meurthe-et-Moselle, aan de Moezel en de Ingressin. De geschiedenis van de stad gaat terug tot de oudheid. De Romeinen kenden de plaats als Tullum Leucorum, de hoofdstad van de Leuci, een Gallische stam.
De ligging was strategisch. Toul lag op een belangrijke route tussen het Rhônegebied, de Moezelvallei en het noorden. Daardoor ontwikkelde de plaats zich tot een belangrijk centrum.
In de late oudheid werd Toul bovendien een bisschopszetel. Dat zou de geschiedenis van de stad eeuwenlang bepalen. De bisschoppen van Toul beschikten over aanzienlijke macht en de stad groeide uit tot een belangrijk religieus centrum.
Die middeleeuwse geschiedenis is vandaag nog duidelijk zichtbaar in het stadsbeeld.
De bisschopsstad Toul
Tijdens de middeleeuwen was Toul niet zomaar een provinciestad. Het was een van de belangrijkste bisschopssteden van Lotharingen.
De bisschoppen hadden niet alleen een religieuze functie, maar speelden ook een belangrijke politieke en bestuurlijke rol. De kathedraal vormde het hart van deze wereld.
De huidige Cathédrale Saint-Étienne werd vanaf 1221 gebouwd. Het project was enorm ambitieus en de werkzaamheden zouden bijna drie eeuwen duren. Daardoor is de kathedraal een bijzonder mooi voorbeeld van hoe de gotische bouwkunst zich gedurende langere tijd ontwikkelde.
En juist die lange bouwgeschiedenis maakt een bezoek zo interessant.
De Cathédrale Saint-Étienne
Wanneer je op de Place Charles de Gaulle voor de kathedraal staat, valt vooral de enorme westgevel op. Deze gevel is uitgevoerd in de flamboyante gotiek en is rijk voorzien van decoratieve details.
De kathedraal is echter bijzonderder dan haar indrukwekkende uiterlijk doet vermoeden. Het gebouw is het resultaat van verschillende bouwfasen en architectonische invloeden. De constructie begon in de dertiende eeuw en werd pas rond 1500 voltooid.
De architectuur vormt daardoor een soort geschiedenisboek in steen.
Een bijzondere plaats in de gotische architectuur
De kathedraal van Toul wordt beschouwd als een van de belangrijke vroege gotische bouwwerken in het gebied van het voormalige Heilige Roomse Rijk. De bouwkunst van Toul had bovendien invloed op andere kerken in Lotharingen en daarbuiten.
Opvallend is de combinatie van verschillende stijlen. Het grootste deel van de kathedraal heeft een gotisch karakter, terwijl de westgevel duidelijk de kenmerken van de latere flamboyante gotiek laat zien.
Dat contrast is prachtig: de lange, relatief ingetogen lijnen van het kerkgebouw tegenover de uitbundige decoratie van de gevel.
De enorme glaspartijen
Een van de meest bijzondere onderdelen van de kathedraal zijn de grote vensters van het transept.
De ontwerpers gebruikten grote openingen om zoveel mogelijk licht naar binnen te laten komen. Hierdoor ontstaan binnenin indrukwekkende verticale glasvlakken.
Het licht verandert voortdurend met het moment van de dag. Op een zonnige ochtend ziet de kathedraal er daardoor anders uit dan tijdens een bewolkte middag.
Het is een van die gebouwen waarbij je eigenlijk niet alleen naar de architectuur moet kijken, maar ook even rustig moet gaan zitten om het interieur op je in te laten werken.
Het klooster: een verborgen parel
Wie de kathedraal bezoekt, moet zeker ook op zoek gaan naar het cloître, de kloostergang.
De gotische kloostergang behoort tot de opvallendste onderdelen van het complex. De bouw ervan begon rond 1240 en de galerijen vormen samen een indrukwekkende ruimte rondom de voormalige kloostertuin. Het is een van de grootste gotische kloostergangen van Frankrijk.
De lange galerijen, stenen bogen en verfijnde details zorgen voor een heel andere sfeer dan op het drukke plein voor de kathedraal.
Het is een plek waar je even teruggaat naar de middeleeuwen.
De kathedraal heeft veel meegemaakt
Een gebouw dat bijna acht eeuwen oud is, heeft natuurlijk heel wat meegemaakt.
De kathedraal werd al vroeg een belangrijk herkenningspunt van Toul, maar kreeg in de loop der eeuwen ook te maken met oorlogen en beschadigingen. Tijdens de Frans-Duitse oorlog van 1870 liep het gebouw schade op. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kathedraal zwaar beschadigd.
De restauraties die daarop volgden hebben ervoor gezorgd dat het monument behouden kon blijven.
Dat betekent ook dat je tijdens een bezoek eigenlijk naar een gebouw kijkt dat voortdurend opnieuw is hersteld, aangepast en geconserveerd.
Ook interessant
Toul als vestingstad
De kathedraal is niet het enige grote monument van Toul.
Wie verder door de stad wandelt, ontdekt dat Toul ook een belangrijke vestingstad is geweest.
De eerste verdedigingswerken dateren al uit de vierde eeuw. In de middeleeuwen werd de stad opnieuw ommuurd. Uiteindelijk werd Toul opgenomen in de grote verdedigingsstrategie van Frankrijk.
Daarbij speelde de beroemde vestingbouwer Vauban een belangrijke rol.
Aan het einde van de zeventiende eeuw ontwierp Vauban plannen om de verdediging van Toul grondig te moderniseren. Uiteindelijk werd in 1700 begonnen met de aanleg van een nieuwe gebastioneerde omwalling.
De vestingwerken bepaalden vervolgens eeuwenlang het uiterlijk en de ontwikkeling van de stad.
Een wandeling door het oude Toul
Toul leent zich uitstekend voor een wandeling.
Begin bijvoorbeeld bij de kathedraal en loop vervolgens door de omliggende oude straten. Hier en daar kom je oude gebouwen, religieuze monumenten en resten van de vroegere stad tegen.
Een tweede belangrijke gotische kerk is de Collégiale Saint-Gengoult. Deze ligt eveneens in het historische centrum en vormt samen met de kathedraal een prachtig duo.
Het leuke aan Toul is dat je niet voortdurend van het ene monument naar het andere hoeft te rennen. Juist door rustig door de straten te lopen, ontdek je kleine details die je anders gemakkelijk voorbij zou lopen.
Het Musée d’Art et d’Histoire
Wie meer wil weten over de geschiedenis van Toul kan ook het Musée d’Art et d’Histoire de Toul bezoeken.
Het museum bevindt zich aan de Rue Gouvion Saint-Cyr en vertelt het verhaal van de stad en haar omgeving aan de hand van kunst, archeologische vondsten en historische voorwerpen.
Een bezoek aan het museum is vooral interessant wanneer je de geschiedenis van Toul wat beter wilt begrijpen voordat je verder door de oude stad wandelt.
Toul: klein genoeg voor een dagje, interessant genoeg voor meer
Toul is misschien niet de eerste stad waaraan je denkt wanneer je een reis door Frankrijk plant. Juist daarom is het een leuke bestemming.
De stad heeft geen overdonderende drukte zoals sommige grote toeristische steden. Je kunt er op je gemak rondlopen en ondertussen een indrukwekkend stukje Franse geschiedenis ontdekken.
Van de Romeinse oorsprong en het middeleeuwse bisdom tot de gotische kathedraal en de verdedigingswerken van Vauban: verschillende eeuwen geschiedenis liggen hier letterlijk naast elkaar.
En de Cathédrale Saint-Étienne is daarbij zonder twijfel het hoogtepunt.
Wie in Lotharingen rondreist, doet er dan ook goed aan om Toul niet alleen als tussenstop te zien. Trek minstens een paar uur uit om de kathedraal, het klooster, de oude stad en de vestingwerken te bekijken.
Wist je dat?
De kathedraal van Toul bijna drie eeuwen in aanbouw was?
De bouw begon in 1221 en het monument werd pas rond 1500 voltooid. Het bijzondere is dat de kathedraal ondanks die lange bouwperiode een opvallend harmonisch geheel vormt.
Dat maakt de Cathédrale Saint-Étienne tot veel meer dan alleen een mooie kerk: het is een monument waarin bijna drie eeuwen architectuurgeschiedenis samenkomen.
Praktische tip
Plan je een bezoek aan Toul, neem dan vooral de tijd om binnen én buiten de kathedraal te kijken. De westgevel trekt onmiddellijk de aandacht, maar juist het interieur, de enorme lichtopeningen en het klooster maken duidelijk waarom dit monument zo bijzonder is.
En vergeet daarna niet om zonder vast doel door het oude centrum te wandelen. In Toul zit de geschiedenis niet alleen in de grote monumenten, maar ook in de straten eromheen.
0 reacties op “Toul en de indrukwekkende kathedraal Saint-Étienne”
Doe mee!
Reacties